АСОСӢ

Дар таърихи адабиёти форсу тоҷик дар баробари мардон садҳо нафар бонувон низ табъи хешро дар суханварӣ санҷида, асарҳои мондагор таълиф кардаанд. Имрӯз мо бо ифтихор номи Робиаи Балхӣ, Маҳастии Хуҷандӣ, Зебуннисо ва дигар шоиронро ба ёд меорем. Вале дар миёни бонувон афроде ҳам будаанд, ки рисолаҳои илмӣ ва таърихӣ навиштаанду афсус дар бораашон мо хеле кам маълуот дорем. Яке аз онҳо Гулбаданбегим аст, ки аз байни бонувон бо забони тоҷикӣ нахустин рисолаи таърихиро таълиф кардааст. Гулбаданбегим ё Гулбаданбону духтари Заҳируд­дин Муҳаммади Бобур буд, ки тақрибан соли 1523 дар Кобул таваллуд шудааст. Тибқи иттилои сарчашмаҳо ӯ то 6-солагиаш дар Кобул зиндагӣ карда, соли 1528 ҳамроҳи падараш ба шаҳри Аграи Ҳиндустон меравад. Баъди вафоти Муҳаммади Бобур (1530) Гулбаданбегим дар тарбияи мо...

Какао – дарахти ҳамешасабзи шоколад аз оилаи стеркулиҳо буда, баландиаш то 10-15 метр аст. Ватани ин дарахт қисми тропикии Амрикои Ҷанубӣ ва ҷазираҳои Мексика, соҳили дарёҳои Магдалена ва Амазонка мебошад. Ҳоло дарахти шоколад дар майдонҳои калони қисми тропикии Африкаи Ғарбӣ- Нигерия, Гана, Шри-Ланка ва Индонезия парвариш мешавад. Ин дарахт дар соли 3-юм ба мевадиҳӣ оғоз мекунад. Гулҳояш хурд, гулобӣ, аз тана ва навдаҳои ғавс даста-даста мебароянд. Аммо на ҳамаи гулҳо гардолуд мешаванд ва дарахт ҳамагӣ 20-50 дона мева медиҳад. Як дарахт дар 1 сол аз 1 то 4 кг тухмӣ медиҳад. Пучоқи тухмҳо алкалоидҳои теобромин (то 2%) ва кофеин (миқдори ночиз), мағзи тухмӣ бошад то 50% равғани чарб дорад. Равғани какао байни ҳарорати 30-40*С об мешавад аз ҳамин сабаб, бо моддаҳои доруӣ омехт...

Таърих гувоҳ аст, ки Зан-Модари тоҷик дар ҳама давру замон посдори арзишҳои миллӣ, аз ҷумла либос, ки ҷузъе аз фарҳанги миллӣ мебошад, будааст. Мутаассифона, вақтҳои охир тамоюли бегонапарастӣ ва ба фарҳангӣ бегона рӯ овардани баъзе аз духтарони тоҷик ба мушоҳида мерасад, ки боиси нигаронӣ аст. Бехабарӣ аз таърихи гузашта Имрӯзҳо бархе аз бонувон либосҳое ба бар намуда, худро дар сомонаҳои иҷтимоӣ ба намоиш мегузоранд, ки ин на танҳо гувоҳи бехабарии онҳо аз таъриху фарҳанги миллати худашон аст, балки бо ин амал ба мафкураи насли наврас таъсири нохуб мерасонанд. Бояд таъкид намуд, ки барои ҳар миллату давлат ҳифз ва муаррифӣ намудани фарҳанги миллӣ вазифаи муқаддас мебошад. Пас, чаро мо ин арзиши миллии худро ҳифз ва муаррифӣ наменамоем? Эҳтиром нагузоштан ба арзишҳои миллӣ...

Имрӯзҳо бо шарофати даъвату ҳидояти Пешвои миллат ҷашнҳои мардумии аҷдодӣ аз қабили Наврӯз, Меҳргон, Сада ва дигар ойину суннатҳои миллӣ басо пуршукӯҳу хотирмон ҷашн гирифта мешаванд, ки бешубҳа он боиси боло рафтани ҳисси ватандӯстӣ ва ифтихори миллии аҳли диёр, хоса насли наврас мегардад. Ҷашни Сада дар радифи пуршукӯҳтарин ҷашнҳои аҷдодонамон қарор дошта, пайдоиши он аз замонҳои дури таърих оғоз мегирад. Шоири асри ХV Унсурии Балхӣ мефармояд: Сада ҷашни мулуки номдор аст, Зи Афридуну аз Ҷам ёдгор аст. Тибқи маълумоти сарчашмаҳои таърихӣ ҷашни Сада ба 30 январи солшумории мелодӣ рост меояд, ки исботи чунин фикр навиштаҳои Манучеҳрии Доғонӣ мебошад: «Ҷашни Сада ба даҳаи Баҳманмоҳ, яъне 50 шабу 50 рӯз то оғози ҷашни Наврӯз баргузор мегардад. Чуноне фармудаанд: Сада омад, к...