Мақолаҳо

Эҷодиёти сардафтари адабиёти муосири тоҷик, Қаҳрамони Тоҷикистон устод Сад­риддин Айнӣ қомусе аст, ки дар он ҳамаи паҳлуҳои зиндагии миллати тоҷик инъикос гардидааст. Аз ҷумла дар асарҳои устод дар мавриди ҷашни Наврӯзи дилафрӯз, таърих ва моҳияти он, анъанаҳои таҷлили ин ҷашн дар охири асри XIX ва аввали асри XX маълумоти арзишманд дода шудааст. Аз асарҳои устод Айнӣ бармеояд, ки Наврӯз ҳамчун ҷашни баҳору Соли нав, ҷашни бедории табиат, ҷашни миллии тоҷикон, марҳилаҳои гуногунро пушти сар карда, алорағми монеъаҳо, ба ҳастии хеш идома бахшидааст. Устод Садриддин Айнӣ дар бораи ҷашни фархундаи Наврӯз дар асарҳои бадеӣ, мақолаҳои публитсистӣ, асари илмии «Таърихи инқилоби фикрӣ дар Бухоро» ва дар шоҳасари «Ёддоштҳо» маълумот додааст. Ҳамчунин, васфи баҳору нав­рӯзи оламафрӯз дар ашъори ...

Наврӯз аз куҳантарин ҷашнҳои мардуми ориёӣ ва ёдгории ҳазорсолаҳои тамаддуну фарҳанги ғании сарзамини каёнист. Дар таърихи фарҳанги мардуми тоҷик ҳеҷ як анъана ва расму ойине чун ҷашни хуҷастапай ва фархундаи Наврӯз азизу арҷманд нест. Наврӯз ҷашнест, ки пояндозаш – гулу сабзаҳо, ҳам­овозаш чашмаву рӯдҳо, нағмахонаш андалебон боқӣ ҳама мавҷудоту махлуқот санохони онанд. Бо омад-омади ин Ҷашни фархунда муғҷаву шукуфа, гиёҳу сабза, боғу роғ рӯйпӯши табиат гашта, бориши резаборону хушбӯйии гулҳои нав фазои дашту даманро муаттар месозад. Наврӯз эҳёи табиат фасли гулрезии дасти деҳқон, дилёбиву дилбарии ҷавонон ва дуои хайри пирони рӯзгордида мебошад. Наврӯз ҷашни мардумӣ ва миллӣ аст, ки ба ҳукми таърих зери нуфузи тамаддуни халқҳои қадими ориёӣ қарор гирифта буд, зеро дар он як силсила...

Наврӯз – ҷашни қадимаи тоҷикон буда, аҷдодони мо онро қариб 5000 сол пеш аз ин низ ҷашн мегирифтанд. Рукнҳои асосии наврӯзӣ – ин хонабуророн ё хонаҳалолкунӣ, сайругашт, оростани дастурхони «ҳафт син» ва «ҳафт шин», тайёр намудани хӯрокҳои махсуси наврӯзӣ, расму русумҳои обшапак, аловпарак, сохтани чанбаргулҳо ё ин ки шогунбанд, ҷуфтбаророн, «мулҷардароён», бозиҳои наврузӣ, «Ашаглон ё ин ки «Сусхотун», «гулгардонӣ» ё ин ки «бойчечакбарӣ» ва ғайра мебошанд. Ҳамаи ин расму русумҳо оид ба пешвозгирии Ҷашни Наврӯз дар байни тоҷикони зироаткор бо мақсади муваффақ гузаронидани корҳои саҳроӣ ва мусоидати боду ҳаво, барор гирифтани корҳои кишоварзӣ дар Соли нав равона карда шуда буданд. Ҳамин рӯз оғози кишту кор ба ҳисоб мерафт ва «Бобои деҳқон» якумин маротиба ба саҳро баромада, тухми ганд...

Наврӯз ҳамчун Соли нав дар қаъри давру замонҳои дури ниёгонамон по ба арсаи вуҷуд ниҳода, тундбодҳои решабарандози замонаро пушти сар намуда, то бар рӯзгори мо омада расидааст. Аллома Димишқӣ дар китоби «Наҳбат-уд-даҳр» фармудааст: «Наврӯз, ки иди бостонист ва ҳавзаи фарогирии он борҳо тағйир хӯрда, хеле фарох аст, аз айёме, ки чархи гардун ба гардиш омадааст ва ҷамъияти инсонӣ пайдо шудааст, таҷлил мешавад.» Ба қавле пайдоиши ин ҷашн ба замони ҳазрати Одам ва Каюмарс, ба пиндори дигар, ба даврони Ҷамшед, ба далели дигаре, ба замони Зардушт рост меояд. Ҷашни Наврӯз дар даврони бостон, бавижа дар давраи Ҳахоманишиён, Ашкониён ва Сосониён ба унвони як ҷашни миллӣ мавриди таваҷҷуҳ будааст ва реша дар боварҳо ва эътиқодоти деринаи ориёиён дорад. Баъд аз ислом низ давлатҳои Тоҳи...

Мушкилӣ ва хатари рақами 1-и ҷомеаи имрӯзаи ҷаҳон терроризм мебошад. Террор моҳиятан таърихи куҳан дорад. Ҳатто таърихи он бо пайдоиши ҷамъият баробар аст. Аммо вобаста ба шароит ва ҳолатҳо террор дар шакл ва сатҳҳои гуногун амалӣ карда мешуд. Дар баъзе ҳолатҳо амалиёти террористӣ дар зери шиорҳои роҳ ба сӯи озодию адолат сурат мегирифтанд. Имрӯз ҳодисаҳои таърихии ба ҳамагон маълуме ҳастанд, ки ҳамчун амали ҷавонмардона сабт шудаанд, вале гурӯҳҳое ҳастанд, ки онҳоро ба ҳаракатҳои террористӣ шабоҳат медиҳанд. Чунин мушкилӣ дар шароити имрӯза чандон кам нагаштааст. Шояд сабаби инро баъзеҳо дар тобиши илмии нокомил ёфтани мафҳуми «террор» ва «терроризм» донанд, вале дар асл чунин нест. Дар аксарият адабиёти муосири илмӣ амалиёти террористии замонро бо манфиатҳо ва ҳадафҳои сиёсӣ пайвас...