АСОСӢ — Страница 15 — МАҶАЛЛАИ ФИРӮЗА

22Мар

By adminNo Comments

Баъзе рукнҳои наврӯзии тоҷикон

Наврӯз – ҷашни қадимаи тоҷикон буда, аҷдодони мо онро қариб 5000 сол пеш аз ин низ ҷашн мегирифтанд. Рукнҳои асосии наврӯзӣ – ин хонабуророн ё хонаҳалолкунӣ, сайругашт, оростани дастурхони «ҳафт син» ва «ҳафт шин», тайёр намудани хӯрокҳои махсуси наврӯзӣ, расму русумҳои обшапак, аловпарак, сохтани чанбаргулҳо ё ин ки шогунбанд, ҷуфтбаророн, «мулҷардароён», бозиҳои наврузӣ, «Ашаглон ё ин ки «Сусхотун», «гулгардонӣ» ё ин ки «бойчечакбарӣ» ва ғайра мебошанд. Ҳамаи ин расму русумҳо оид ба пешвозгирии Ҷашни Наврӯз дар байни тоҷикони зироаткор бо мақсади муваффақ гузаронидани корҳои саҳроӣ ва мусоидати боду ҳаво, барор гирифтани корҳои кишоварзӣ дар Соли нав равона карда шуда буданд. Ҳамин рӯз оғози кишту кор ба ҳисоб мерафт ва «Бобои деҳқон» якумин маротиба ба саҳро баромада, тухми ганд...

Хондан

22Мар

By adminNo Comments

АСОСӢ, ЖУРНАЛ, Матбуот

Фаррухпайк

Наврӯз оғози сол, оғози зиндагии тоза, оғози умеду орзуҳо буда, ба остонаи ҳар хонадон чун пайки шодиву нишот ва эҳёи замину табиат қадам мениҳад. Наврӯз бо омад-омади худ дар фасли баҳор кулбаву кошонаи моро нури зиё мебахшаду дар вуҷуди мо поктарин эҳсосот ва волотарин умеду орзуҳоро бедор менамояд. Наврӯз бо қадами неку нафаси мубораки хеш адовату кинаро аз замири мо дур месозаду, меҳру бародарӣ, шавқату меҳрубонӣ ва хайру саховатро дар дили ҳар яки мо меангезад. Наврӯзи хуҷастапай иди некиву покизагӣ буда, аз рӯйи эътиқоди ниёгон ба дастурхони ҳар хонадон файзу баракат оварда, ризқу рӯзии пиру барноро меафзояд ва ба кишоварзон кӯшоиши кору ҳосили фаровон мебахшад. Наврӯз яке аз ҷашнҳои миллии тоҷикон ва дигар мардумони ҳавзаи Наврӯз буда, аз замонҳои қадим то ба имрӯз бо ғ...

Хондан

Наврӯз бозтоби наҷобат ва ифтихори миллии тоҷикон

21Мар

By adminNo Comments

АСОСӢ, ЖУРНАЛ

Наврӯз бозтоби наҷобат ва ифтихори миллии тоҷикон

Наврӯз ҳамчун ҷашни миллӣ аз тарафи халқҳою кишварҳои зиёд таҷлил мешавад. Ва гузашта аз ин, ҳамчун анъанаи миллии бисёр халқҳои Шарқ қабул шудааст. Ҳатто, як фарди ғайритоҷик ва ғайриэронӣ ё дақиқтараш ғайрифорсизабон, шояд дарк насозад, ки Наврӯз кай, дар куҷо ва аз кадом фарҳанге ба фарҳанги мардуми ӯ ворид шудааст. Яъне, имрӯз Наврӯз чунон дар фарҳанги мардуми дигар, аз ҷумла, халқҳои туркзабон ва арабзабон, русух кардааст, ки матраҳ кардани суоли зикршуда, шояд барояшон маъное надошта бошад ва ё боиси тааҷҷуб гардад. Моҳи октябри соли 2009 дар Конференсияи генералии XXXV ЮНЕСКО, ҳангоми ба рӯзномаи иҷлосия ворид шудани масъалаи эълон кардани Наврӯз ҳамчун ҷашни байналмилалӣ, нафаре ба ман шӯхиомез гуфт, ки «рӯзи шуморо дигарон гирифтанд». Ман ҳам ба шӯхӣ гуфтам, ки «мо, тоҷикон ва ...

Хондан

21Мар

By adminNo Comments

АСОСӢ, ЖУРНАЛ, Мақолаҳо

Сайре ба таърихи Наврӯз

Наврӯз иди бостонӣ ва анъанаи халқҳои эронӣ (баъдтар, дар байни дигар халқҳои ғайриэронӣ низ ҷорӣ шудааст), ки ба рӯзи аввали солшумории шамсӣ якуми фарвардин (ҳамал) ё 21-уми марти солшумории милодӣ рост меояд. Наврӯзро дар баъзе ҷойҳо «Иди сари сол» ва «Иди Соли нав» низ меноманд. Наврӯзи ориёӣ Наврӯз тақрибан 3 ҳазор сол муқаддам пайваста ба инкишофи деҳқонӣ пайдо шуда, минбаъд, такмил ва ривоҷ ёфтааст. Таърихи ташаккули Наврӯз оид ба табиати миранда (дар зимистон) ва зиндашаванда (дар баҳор) вобаста будааст. Дар аҳди Ҳахоманишиён ба ҳукми анъана даромада, ба иди расмии эрониён табдил ёфт. Аксарияти асотиру ривоятҳои бостонӣ оғози Ҷашни Наврӯзро ба Ҷамшед нисбат медиҳанд. Бархе аз ривоёти таърихӣ оғози Наврӯзро ба бобулиён нисбат медиҳанд. Тибқи ин ривоётҳо, ривоҷи Наврӯз дар ...

Хондан

21Мар

By adminNo Comments

АСОСӢ, ЖУРНАЛ, Мақолаҳо

Паёми меҳр

Наврӯз ҳамчун Соли нав дар қаъри давру замонҳои дури ниёгонамон по ба арсаи вуҷуд ниҳода, тундбодҳои решабарандози замонаро пушти сар намуда, то бар рӯзгори мо омада расидааст. Аллома Димишқӣ дар китоби «Наҳбат-уд-даҳр» фармудааст: «Наврӯз, ки иди бостонист ва ҳавзаи фарогирии он борҳо тағйир хӯрда, хеле фарох аст, аз айёме, ки чархи гардун ба гардиш омадааст ва ҷамъияти инсонӣ пайдо шудааст, таҷлил мешавад.» Ба қавле пайдоиши ин ҷашн ба замони ҳазрати Одам ва Каюмарс, ба пиндори дигар, ба даврони Ҷамшед, ба далели дигаре, ба замони Зардушт рост меояд. Ҷашни Наврӯз дар даврони бостон, бавижа дар давраи Ҳахоманишиён, Ашкониён ва Сосониён ба унвони як ҷашни миллӣ мавриди таваҷҷуҳ будааст ва реша дар боварҳо ва эътиқодоти деринаи ориёиён дорад. Баъд аз ислом низ давлатҳои Тоҳи...

Хондан

Пешвои миллат ва ҳалли масъалаҳои глобалӢ

21Мар

By adminNo Comments

АСОСӢ, ЖУРНАЛ, Мақолаҳо, Хабарҳо

Пешвои миллат ва ҳалли масъалаҳои глобалӢ

Дар замони муосир инсон ба худ андеша мекунад, ки дар баробари ин қадар таҳдиду хатарҳо ояндаи ӯ чӣ мешуда бошад? Ба таҳдиду хатарҳои замони муосир ё раванди терроризму экстремизм, хариду фуруши одам, маводди мухаддир, гардиши силоҳ, проблемаҳои экологӣ ва ғайраҳо дохил мешаванд, ки ҷомеаи ҷаҳонро ба ташвиш овардаанд. Яке аз мушкилоти муҳимми замони муосир проблемаи экологӣ аст, зеро заҳролудшавии гази оксиген, нест шудани ҳайвонот ва набототи нодир, сӯрохшавии пардаи озон ва таъсири нурҳои зараррасони офтоб ба инсон, ифлосшавии баҳрҳо ва нестшавии пиряхҳо масъалаи муҳиме дар ҳаёти инсон ба ҳисоб меравад. Обшавии пиряхҳо як падидаи табиист. Пиряхҳо захираи об мебошанд. Дар сурате, ки оби ширин дар шакли ях аз ҳолати сахт ба ҳолати моеъ табдил меёбад, захираҳо тамом мешаванд. Вал...

Хондан

ТАБРИКОТИ ВАЗИРИ ФАРҲАНГИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН МАТЛУБАХОН САТТОРИЁН БА АҲЛИ ФАРҲАНГУ ҲУНАРИ ТОҶИКИСТОН БА ИФТИХОРИ ҶАШНИ НАВРӮЗИ БАЙНАЛМИЛАЛӢ ВА «РӮЗИ ФАРҲАНГ»

20Мар

By adminNo Comments

АСОСӢ, Дохилӣ, Хабарҳо

ТАБРИКОТИ ВАЗИРИ ФАРҲАНГИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН МАТЛУБАХОН САТТОРИЁН БА АҲЛИ ФАРҲАНГУ ҲУНАРИ ТОҶИКИСТОН БА ИФТИХОРИ ҶАШНИ НАВРӮЗИ БАЙНАЛМИЛАЛӢ ВА «РӮЗИ ФАРҲАНГ»

Тоҷикистон, Ватани Наврӯз аст! Наврӯзи фархундапай ва ҷаҳонафрӯзро, ки ҷашни ниёгони мо, рамзи муҳаббату зебоӣ, сафову покӣ, саховату накукорист ва бо паёмҳои нек ва қадамҳои хуҷаста фаро мерасад ба Шумо аҳли эҷод ва ҳунар аз номи ҳайати мушовараи Вазорати Фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон самимона ва бо камоли эҳтиром табрик менамоям. Ин ҷашни бузурги миллӣ, ки ба шарофати заҳматҳои Пешво ва Раҳнамои миллат, дубора эҳё гардид, ҳамасола дар саросари ҷаҳон, бахусус дар Тоҷикистони азиз, ки Ватани воқеии Наврӯз аст бо истиқболи густурда ва шукӯҳи тоза таҷлил мегардад. Наврӯз намоди таҷдиди ҳаёт, рамзи аввалин рӯзи офариниш, уммед, ҳамгироӣ ва ҳамбастагии ҷомеаи башар буда, ёдгори фарҳанги ғановатманду тамаддуни деринаи марзу буми мост, ки ба тамаддуни ҷаҳон фалсафаи ҳаёт ва ҳастиро эҳдо на...

Хондан

Хатари терроризму экстремизм ба ҷаҳони муосир

14Мар

By adminNo Comments

АСОСӢ, ЖУРНАЛ, Мақолаҳо

Хатари терроризму экстремизм ба ҷаҳони муосир

Мушкилӣ ва хатари рақами 1-и ҷомеаи имрӯзаи ҷаҳон терроризм мебошад. Террор моҳиятан таърихи куҳан дорад. Ҳатто таърихи он бо пайдоиши ҷамъият баробар аст. Аммо вобаста ба шароит ва ҳолатҳо террор дар шакл ва сатҳҳои гуногун амалӣ карда мешуд. Дар баъзе ҳолатҳо амалиёти террористӣ дар зери шиорҳои роҳ ба сӯи озодию адолат сурат мегирифтанд. Имрӯз ҳодисаҳои таърихии ба ҳамагон маълуме ҳастанд, ки ҳамчун амали ҷавонмардона сабт шудаанд, вале гурӯҳҳое ҳастанд, ки онҳоро ба ҳаракатҳои террористӣ шабоҳат медиҳанд. Чунин мушкилӣ дар шароити имрӯза чандон кам нагаштааст. Шояд сабаби инро баъзеҳо дар тобиши илмии нокомил ёфтани мафҳуми «террор» ва «терроризм» донанд, вале дар асл чунин нест. Дар аксарият адабиёти муосири илмӣ амалиёти террористии замонро бо манфиатҳо ва ҳадафҳои сиёсӣ пайвас...

Хондан

13Мар

By adminNo Comments

АСОСӢ, БОНУВОНИ МУВАФФАҚ, ЖУРНАЛ, Мақолаҳо

Садоқат ба ҳунар

Сарнавишти сарояндаи шинохта, Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон Раҳима Шалоэр ҷолиб аст: дар Қирғизистон таваллуд шуда, дар Узбекистон ба воя расида, дар Тоҷикистон обрӯ ёфта, маҳбуби ҳамагон гардидааст. Пайроҳаи ҳунар Гарчанде падараш раиси хоҷагии қишлоқ буд, ба санъат шавқ дошт ва баъди кор дар ҳалқаи фарзандонаш аккордеон менавохт. Раҳима бошад, зери навои аккордеон суруд мехонд. “Он айём орзу мекардам, ки мутрибони зиёде рӯи саҳнаи калон навозанду ман суруд хонам. Падару модарам аз орзуҳоям бохабар буданд. Аз ин рӯ, маро зуд-зуд ба тамошои консертҳо мебурданд. Дастгириву раҳнамоии онҳо буд, ки пас аз хатми мактаб ҳуҷҷатҳоямро ба Институти давлатии театриву бадеии шаҳри Тошканд ба номи А. Н. Островский супурдам” – мегӯяд Раҳима Шалоэр дар суҳбат. Ишқе, ки ӯро ба Тоҷикистон ов...

Хондан

13Мар

By adminNo Comments

АСОСӢ, ЖУРНАЛ, Мақолаҳо

Нахустин бонуи муаррих

Дар таърихи адабиёти форсу тоҷик дар баробари мардон садҳо нафар бонувон низ табъи хешро дар суханварӣ санҷида, асарҳои мондагор таълиф кардаанд. Имрӯз мо бо ифтихор номи Робиаи Балхӣ, Маҳастии Хуҷандӣ, Зебуннисо ва дигар шоиронро ба ёд меорем. Вале дар миёни бонувон афроде ҳам будаанд, ки рисолаҳои илмӣ ва таърихӣ навиштаанду афсус дар бораашон мо хеле кам маълуот дорем. Яке аз онҳо Гулбаданбегим аст, ки аз байни бонувон бо забони тоҷикӣ нахустин рисолаи таърихиро таълиф кардааст. Гулбаданбегим ё Гулбаданбону духтари Заҳируддин Муҳаммади Бобур буд, ки тақрибан соли 1523 дар Кобул таваллуд шудааст. Тибқи иттилои сарчашмаҳо ӯ то 6-солагиаш дар Кобул зиндагӣ карда, соли 1528 ҳамроҳи падараш ба шаҳри Аграи Ҳиндустон меравад. Баъди вафоти Муҳаммади Бобур (1530) Гулбаданбегим дар тарбияи мо...

Хондан