ЖУРНАЛ

Наврӯз бозтоби наҷобат ва ифтихори миллии тоҷикон
21Мар By adminNo Comments
АСОСӢ, ЖУРНАЛ

Наврӯз бозтоби наҷобат ва ифтихори миллии тоҷикон

Наврӯз ҳамчун ҷашни миллӣ аз тарафи халқҳою кишварҳои зиёд таҷлил мешавад. Ва гузашта аз ин, ҳамчун анъанаи миллии бисёр халқҳои Шарқ қабул шудааст. Ҳатто, як фарди ғайритоҷик ва ғайриэронӣ ё дақиқтараш ғайрифорсизабон, шояд дарк насозад, ки Наврӯз кай, дар куҷо ва аз кадом фарҳанге ба фарҳанги мардуми ӯ ворид шудааст. Яъне, имрӯз Наврӯз чунон дар фарҳанги мардуми дигар, аз ҷумла, халқҳои туркзабон ва арабзабон, русух кардааст, ки матраҳ кардани суоли зикршуда, шояд барояшон маъное надошта бошад ва ё боиси тааҷҷуб гардад. Моҳи октябри соли 2009 дар Конференсияи генералии XXXV ЮНЕСКО, ҳангоми ба рӯзномаи иҷлосия ворид шудани масъалаи эълон кардани Наврӯз ҳамчун ҷашни байналмилалӣ, нафаре ба ман шӯхиомез гуфт, ки «рӯзи шуморо дигарон гирифтанд». Ман ҳам ба шӯхӣ гуфтам, ки «мо, тоҷикон ва ...
Хондан
21Мар By adminNo Comments
АСОСӢ, ЖУРНАЛ, Мақолаҳо

Сайре ба таърихи Наврӯз

Наврӯз иди бостонӣ ва анъанаи халқҳои эронӣ (баъдтар, дар байни дигар халқҳои ғайриэронӣ низ ҷорӣ шудааст), ки ба рӯзи аввали солшумории шамсӣ якуми фарвардин (ҳамал) ё 21-уми марти солшумории милодӣ рост меояд. Наврӯзро дар баъзе ҷойҳо «Иди сари сол» ва «Иди Соли нав» низ меноманд. Наврӯзи ориёӣ Наврӯз тақрибан 3 ҳазор сол муқаддам пайваста ба инкишофи деҳқонӣ пайдо шуда, минбаъд, такмил ва ривоҷ ёфтааст. Таърихи ташаккули Наврӯз оид ба табиати миранда (дар зимистон) ва зиндашаванда (дар баҳор) вобаста будааст. Дар аҳди Ҳахоманишиён ба ҳукми анъана даромада, ба иди расмии эрониён табдил ёфт. Аксарияти асотиру ривоятҳои бостонӣ оғози Ҷашни Наврӯзро ба Ҷамшед нисбат медиҳанд. Бархе аз ривоёти таърихӣ оғози Наврӯзро ба бобулиён нисбат медиҳанд. Тибқи ин ривоётҳо, ривоҷи Наврӯз дар ...
Хондан
Паёми меҳр
21Мар By adminNo Comments
АСОСӢ, ЖУРНАЛ, Мақолаҳо

Паёми меҳр

Наврӯз ҳамчун Соли нав дар қаъри давру замонҳои дури ниёгонамон по ба арсаи вуҷуд ниҳода, тундбодҳои решабарандози замонаро пушти сар намуда, то бар рӯзгори мо омада расидааст. Аллома Димишқӣ дар китоби «Наҳбат-уд-даҳр» фармудааст: «Наврӯз, ки иди бостонист ва ҳавзаи фарогирии он борҳо тағйир хӯрда, хеле фарох аст, аз айёме, ки чархи гардун ба гардиш омадааст ва ҷамъияти инсонӣ пайдо шудааст, таҷлил мешавад.» Ба қавле пайдоиши ин ҷашн ба замони ҳазрати Одам ва Каюмарс, ба пиндори дигар, ба даврони Ҷамшед, ба далели дигаре, ба замони Зардушт рост меояд. Ҷашни Наврӯз дар даврони бостон, бавижа дар давраи Ҳахоманишиён, Ашкониён ва Сосониён ба унвони як ҷашни миллӣ мавриди таваҷҷуҳ будааст ва реша дар боварҳо ва эътиқодоти деринаи ориёиён дорад. Баъд аз ислом низ давлатҳои Тоҳи...
Хондан
Пешвои миллат ва ҳалли масъалаҳои глобалӢ
21Мар By adminNo Comments
АСОСӢ, ЖУРНАЛ, Мақолаҳо, Хабарҳо

Пешвои миллат ва ҳалли масъалаҳои глобалӢ

Дар замони муосир инсон ба худ андеша мекунад, ки дар баробари ин қадар таҳдиду хатарҳо ояндаи ӯ чӣ мешуда бошад? Ба таҳдиду хатарҳои замони муосир ё раванди терроризму экстремизм, хариду фуруши одам, маводди мухаддир, гардиши силоҳ, проблемаҳои экологӣ ва ғайраҳо дохил мешаванд, ки ҷомеаи ҷаҳонро ба ташвиш овардаанд. Яке аз мушкилоти муҳимми замони муосир проб­лемаи экологӣ аст, зеро заҳролудшавии гази оксиген, нест шудани ҳайвонот ва набототи нодир, сӯрохшавии пардаи озон ва таъсири нурҳои зараррасони офтоб ба инсон, ифлосшавии баҳрҳо ва нестшавии пиряхҳо масъалаи муҳиме дар ҳаёти инсон ба ҳисоб меравад. Обшавии пиряхҳо як падидаи табиист. Пиряхҳо захираи об мебошанд. Дар сурате, ки оби ширин дар шакли ях аз ҳолати сахт ба ҳолати моеъ табдил меёбад, захираҳо тамом мешаванд. Вал...
Хондан
Хатари терроризму экстремизм ба ҷаҳони муосир
14Мар By adminNo Comments
АСОСӢ, ЖУРНАЛ, Мақолаҳо

Хатари терроризму экстремизм ба ҷаҳони муосир

Мушкилӣ ва хатари рақами 1-и ҷомеаи имрӯзаи ҷаҳон терроризм мебошад. Террор моҳиятан таърихи куҳан дорад. Ҳатто таърихи он бо пайдоиши ҷамъият баробар аст. Аммо вобаста ба шароит ва ҳолатҳо террор дар шакл ва сатҳҳои гуногун амалӣ карда мешуд. Дар баъзе ҳолатҳо амалиёти террористӣ дар зери шиорҳои роҳ ба сӯи озодию адолат сурат мегирифтанд. Имрӯз ҳодисаҳои таърихии ба ҳамагон маълуме ҳастанд, ки ҳамчун амали ҷавонмардона сабт шудаанд, вале гурӯҳҳое ҳастанд, ки онҳоро ба ҳаракатҳои террористӣ шабоҳат медиҳанд. Чунин мушкилӣ дар шароити имрӯза чандон кам нагаштааст. Шояд сабаби инро баъзеҳо дар тобиши илмии нокомил ёфтани мафҳуми «террор» ва «терроризм» донанд, вале дар асл чунин нест. Дар аксарият адабиёти муосири илмӣ амалиёти террористии замонро бо манфиатҳо ва ҳадафҳои сиёсӣ пайвас...
Хондан
Садоқат ба ҳунар
13Мар By adminNo Comments
АСОСӢ, БОНУВОНИ МУВАФФАҚ, ЖУРНАЛ, Мақолаҳо

Садоқат ба ҳунар

Сарнавишти сарояндаи шинохта, Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон Раҳима Шалоэр ҷолиб аст: дар Қирғизистон таваллуд шуда, дар Узбекистон ба воя расида, дар Тоҷикистон обрӯ ёфта, маҳбуби ҳамагон гардидааст. Пайроҳаи ҳунар Гарчанде падараш раиси хоҷагии қишлоқ буд, ба санъат шавқ дошт ва баъди кор дар ҳалқаи фарзандонаш аккордеон менавохт. Раҳима бошад, зери навои аккордеон суруд мехонд. “Он айём орзу мекардам, ки мутрибони зиёде рӯи саҳ­наи калон навозанду ман суруд хонам. Падару модарам аз орзуҳоям бохабар буданд. Аз ин рӯ, маро зуд-зуд ба тамошои консертҳо мебурданд. Дастгириву раҳнамоии онҳо буд, ки пас аз хатми мактаб ҳуҷҷатҳоямро ба Институти давлатии театриву бадеии шаҳри Тошканд ба номи А. Н. Островский супурдам” – мегӯяд Раҳима Шалоэр дар суҳбат. Ишқе, ки ӯро ба Тоҷикистон ов...
Хондан
Нахустин бонуи муаррих
13Мар By adminNo Comments
АСОСӢ, ЖУРНАЛ, Мақолаҳо

Нахустин бонуи муаррих

Дар таърихи адабиёти форсу тоҷик дар баробари мардон садҳо нафар бонувон низ табъи хешро дар суханварӣ санҷида, асарҳои мондагор таълиф кардаанд. Имрӯз мо бо ифтихор номи Робиаи Балхӣ, Маҳастии Хуҷандӣ, Зебуннисо ва дигар шоиронро ба ёд меорем. Вале дар миёни бонувон афроде ҳам будаанд, ки рисолаҳои илмӣ ва таърихӣ навиштаанду афсус дар бораашон мо хеле кам маълуот дорем. Яке аз онҳо Гулбаданбегим аст, ки аз байни бонувон бо забони тоҷикӣ нахустин рисолаи таърихиро таълиф кардааст. Гулбаданбегим ё Гулбаданбону духтари Заҳируд­дин Муҳаммади Бобур буд, ки тақрибан соли 1523 дар Кобул таваллуд шудааст. Тибқи иттилои сарчашмаҳо ӯ то 6-солагиаш дар Кобул зиндагӣ карда, соли 1528 ҳамроҳи падараш ба шаҳри Аграи Ҳиндустон меравад. Баъди вафоти Муҳаммади Бобур (1530) Гулбаданбегим дар тарбияи мо...
Хондан
Равғани какао ва хусусиятҳои табобатии он
13Мар By adminNo Comments
АСОСӢ, ЖУРНАЛ, Мақолаҳо

Равғани какао ва хусусиятҳои табобатии он

Какао – дарахти ҳамешасабзи шоколад аз оилаи стеркулиҳо буда, баландиаш то 10-15 метр аст. Ватани ин дарахт қисми тропикии Амрикои Ҷанубӣ ва ҷазираҳои Мексика, соҳили дарёҳои Магдалена ва Амазонка мебошад. Ҳоло дарахти шоколад дар майдонҳои калони қисми тропикии Африкаи Ғарбӣ- Нигерия, Гана, Шри-Ланка ва Индонезия парвариш мешавад. Ин дарахт дар соли 3-юм ба мевадиҳӣ оғоз мекунад. Гулҳояш хурд, гулобӣ, аз тана ва навдаҳои ғавс даста-даста мебароянд. Аммо на ҳамаи гулҳо гардолуд мешаванд ва дарахт ҳамагӣ 20-50 дона мева медиҳад. Як дарахт дар 1 сол аз 1 то 4 кг тухмӣ медиҳад. Пучоқи тухмҳо алкалоидҳои теобромин (то 2%) ва кофеин (миқдори ночиз), мағзи тухмӣ бошад то 50% равғани чарб дорад. Равғани какао байни ҳарорати 30-40*С об мешавад аз ҳамин сабаб, бо моддаҳои доруӣ омехт...
Хондан
Зиннати зан аз донишу ҳунар аст
12Мар By adminNo Comments
АСОСӢ, БОНУВОНИ МУВАФФАҚ, ЖУРНАЛ, Мақолаҳо

Зиннати зан аз донишу ҳунар аст

Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон миллати соҳибтамаддуни тоҷикро шуҳратёр кард. Имрӯз ҷумҳурии ҷавони моро дар тамоми қитъаи олам ҳамчун давлати демократӣ, ҳуқуқбунёд, дунявӣ ва мустақил хуб мешиносанд. Равзанаи ошноӣ: Зарина Назарзода муовини раиси Кумитаи омори назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон. Соли 1972 дар ноҳияи Бохтар ба дунё омадааст. Соли 1989 пас аз хатми мактаби миёна ба Коллеҷи омори шаҳри Ваҳдат (собиқ Орҷоникидзобод) дохил шуда, онро соли 1991 хатм мекунад. Солҳои 2010-2015 дар Донишкадаи молия ва иқтисоди Тоҷикистон таҳсил кардааст. Соли 2006 ба агентии омори назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба кор омад. Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон миллати соҳибтамаддуни тоҷикро шуҳратёр кард. Имрӯз ҷумҳурии ҷавони моро дар тамоми қитъаи олам ҳамчун давлати д...
Хондан
Бояд ғами рӯду чашмасоронро хӯрд
12Мар By adminNo Comments
АСОСӢ, ЖУРНАЛ, Мақолаҳо, ҶОЗИБАҲОИ ТОҶИКИСТОН

Бояд ғами рӯду чашмасоронро хӯрд

Инсоният бо вуҷуди дастовардҳои бузурги илму техника, боз ҳам ба неруи табиат, ба лутфу эҳсони Модар–Замин ниёзманд аст. Ҷойи таассуф аст, ки як гурӯҳ одамон ҳамин ниёзи рӯҳонӣ ва ҷисмониро надида гирифтанд... Ҳамаи одамони соҳибкамол медонанд, ки бе об зиндагонӣ нест. Ва сарчашмаи ҳама гуна шодобию сафо ва таровату покӣ об аст. Азбаски захираи оби софу ширин ҳамагӣ аз даҳ се ҳиссаи тамоми обҳои кураи заминро ташкил медиҳад, ҷомеаи ҷаҳонӣ бояд аз ояндаи хештан биандешад. Ҷойи ифтихор ва қаноатмандӣ аст, ки дар роҳи тарғиби сарфакорона истифода бурдани об Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ташаббускори асосӣ аст. Ҳанӯз соли 2003 СММ пешниҳоди Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ -Пешвои миллат, Президенти мамлакат, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмонро пазируфта буд ва соли 2003-юм дар тамоми ҷаҳон ҳамчу...
Хондан